Historia

Zapraszamy do odwiedzenia naszej gminy. Goniądz to stary mazowiecki gród ziemi wiskiej położony nad Biebrzą . Przecinały go dwa nadbiebrzańskie szlaki z Grodna do Wizny. Miało to bardzo duże znaczenie dla rozwoju gospodarczego grodu, był bowiem stolicą powiatu. Pierwszą pisaną wzmiankę o Goniądzu stolicy powiatu odnotowano 14.08.1358 roku podczas zatwierdzenia ugody dotyczącej wytyczenia granicy między Litwą a Mazowszem przez Kiejstuta księcia litewskiego z Ziemowitem Trojdenowiczem,księciem mazowieckim. 02.12.1382r. Goniądz został zastawiony przez księcia mazowieckiego Ziemowita IV Zakonowi Krzyżackiemu na okres 20 lat. Po wykupieniu powiatu goniądzkiego w 1401r. od Zakonu, został on podzielony: część wschodnią otrzymała Litwa, cześć zachodnia pozostała przy Mazowszu. Przyłączenie powiatu goniądzkiego do Litwy spowodowało podporządkowanie się władzy namiestników bielskich. W 1505 r. Aleksander Jagielończyk przekazał starostwo bielskie, Turów, Rajgród i Goniądz kniaziowi Michałowi Glińskiemu. W roku 1509 król Zygmunt I nadaje dobra goniądzkie Mikołajowi Radziwiłłowi wojewodzie trockiemu, Kanclerzowi Wielkiemu Litwy. Około 1530 r. urodził się tu Piotr, zwany z Goniądza, teolog braci polskich, twórca dyteizmu litewskiego. Petronela Radziwiłłówna córka Jana starosty żmudzkiego, poślubiwszy Stanisława Dowojnę starostę, wojewodę połockiego, nadała w 1547 r. Goniądzowi prawa miejskie. W 1563 roku Stanisław Dowojno wraz z żoną dostają się do niewoli moskiewskiej, po nieudanej obronie Połocka przed wojskami Iwana IV Groźnego. Po śmierci Petroneli Radziwiłłówny w 1564 roku, Goniądz przejmuje jej siostra Anna z Radziwiłłów Kiszczyna wojewodzina witebska, która 20.05.1570 r. w Warszawie daruje ziemie goniądzkie królowi Zygmuntowi Augustowi. W 1572 r. Goniądz zostaje włączony do starostwa knyszyńskiego. Król Stefan Batory 15.08.1579 r. wydaje uniwersał ustanawiający w Goniądzu żupę soloną z której w sól zaopatrywało się województwo podlaskie. Wojny szwedzkie i morowe powietrze, częste pożary, przyczyniły się do upadku miasta. W czerwcu 1794 r. podczas Powstania Kościuszkowskiego oddziały powstańcze stoczyły zwycięską bitwę z wojskami pruskimi pod Osowcem. Podczas I wojny światowej miasto zostało zniszczone przez działania wojenne ze względu na biegnącą po rzece Biebrzy linię frontu. W 1921 r. zniszczony zostaje przez pożar zabytkowy kościół parafialny św. Agnieszki z 1779 r. Na jego miejscu ks. Adam Abramowicz buduje nową świątynię, którą konsekrowano 15.09.1924 r. W 1933 r. rozpoczęto budowę nowej VII-klasowej szkoły publicznej jednak wybuch II wojny światowej przeszkodził w jej otwarciu. Okupacja sowiecka (1939-1941 r.) i okupacja niemiecka (1941-1944 r.) to tragiczne wydarzenia w dziejach miasta. Masowe aresztowania ludności, deportacje, rozstrzeliwania i wywózka na roboty przymusowe. Okres po II wojnie światowej to czas odbudowy ze zniszczeń wojennych ponieważ miasto przez pięć miesięcy, do wyzwolenia go przez wojska radzieckie znajdowało się na linii frontu. Obecnie Goniądz jest siedzibą Urzędu Miasta i Gminy. Administracyjnie przynależny jest województwu podlaskiemu i powiatowi monieckiemu. Dwutysięczne typowo rolnicze miasteczko, blisko 60% powierzchni gminy leży na terenie Biebrzańskiego Parku Narodowego.